Nieuw kader helpt bij passende inzet van MDO in de eerste lijn

10 november 2026

Wanneer helpt een multidisciplinair overleg (MDO) om de zorg voor een patiënt beter af te stemmen? Wie moeten aansluiten, hoe betrek je de patiënt en wat is nodig om het overleg goed te organiseren? Het nieuwe Kaderdocument MDO binnen de eerstelijnszorg biedt gezamenlijke uitgangspunten en houvast voor deze afwegingen. De zorgvraag van de patiënt staat daarbij centraal.

Samen afwegen wat nodig is

Bij complexe zorgvragen kunnen behandelingen en adviezen van verschillende zorgprofessionals elkaar beïnvloeden. Een MDO helpt om samen met de patiënt doelen en afspraken te maken. Het nieuwe Kaderdocument MDO binnen de eerstelijnszorg beschrijft wanneer een MDO meerwaarde heeft: als de zorgvraag complex of domeinoverstijgend is, afstemming nodig is tussen minimaal drie verschillende zorgdisciplines en lichtere vormen, zoals telefonisch overleg of veilige digitale afstemming, niet toereikend zijn.

De benodigde expertise voor de zorgvraag van de patiënt bepaalt wie aansluit. Dat kan per patiënt en per moment verschillen. Het kaderdocument helpt zorgprofessionals om daar bewust voor te kiezen en af te spreken wie het overleg voorbereidt, wie terugkoppelt aan de patiënt en wie de acties opvolgt. Ook professionals uit het sociaal domein kunnen aansluiten, wanneer de zorgvraag daarom vraagt.

Herkenbare vragen uit de praktijk

Bij de ontwikkeling van het kader is een enquête gehouden waaraan 422 eerstelijnszorgprofessionals deelnamen. Hun ervaringen laten zien waar samenwerking om vraagt. Een respondent verwoordt het zo: ‘Complexe problematiek vraagt om afstemming en een eenduidige benadering.’ Een ander benadrukt het belang van een MDO: ‘Betere afstemming van de zorg en behandeling, uitwisseling informatie, kennisoverdracht.’

Die ervaringen zijn terug te vinden in het kaderdocument. Het beschrijft hoe je een gerichte zorgvraag formuleert, relevante professionals betrekt en vastlegt wie welke actie oppakt. Iedere zorgprofessional blijft verantwoordelijk voor het eigen aandeel in de zorg. Bij medische complexiteit spreken betrokkenen af wie verantwoordelijk is voor het medisch beleid en de continuïteit van zorg.

De patiënt en zijn omgeving doen mee

Het vertrekpunt vormt altijd hetgeen wat voor de patiënt belangrijk is. Vooraf worden wensen en vragen besproken. Samen wordt gekeken welke betrokkenheid passend is, eventueel met een naaste, mantelzorger of wettelijk vertegenwoordiger. De patiënt hoeft niet altijd bij het overleg aanwezig te zijn. De inbreng vooraf en begrijpelijke terugkoppeling achteraf moeten wel geborgd zijn.

Toepassing vraagt ook om ondersteuning

Passende inzet van MDO vraagt om tijd, werkbare organisatie, veilige gegevensuitwisseling en passende bekostiging. Een respondent vat het samen: ‘Organisatie en financiering is nodig om het in de praktijk haalbaar te maken.’ Het kaderdocument beschrijft de randvoorwaarden die nodig zijn om passende inzet van MDO binnen de eerstelijnszorg mogelijk te maken. Daarbij is aandacht voor structurele financiering, gelijkwaardige toegang voor de betrokken disciplines en de tijd die nodig is voor voorbereiding, overleg, verslaglegging en terugkoppeling. Het kaderdocument biedt een gezamenlijke basis voor verdere uitwerking. Bestaande mogelijkheden en aanvullende of nieuwe afspraken blijven hierbij in beeld. In de komende periode gaan de betrokken partijen samen verder invulling geven aan de beschreven randvoorwaarden, die nodig zijn om de passende inzet van MDO in de praktijk vorm te geven.

Met het kader aan de slag

Het kaderdocument is ontwikkeld binnen de werkgroep Zorg en Ondersteuning van de Realisatieagenda Visie Eerstelijnszorg 2030. Verenso, het KNGF en Ergotherapie Nederland trokken het deelproject, in samenwerking met de andere betrokken partijen en met inbreng vanuit het werkveld. In juli 2026 is het Kaderdocument MDO onderschreven door alle betrokken partijen bij de Visie Eerstelijnszorg 2030.

We nodigen zorgprofessionals uit om het kader naast hun eigen werkwijze te leggen en ook te gebruiken richting andere samenwerkingspartners, waaronder het sociaal domein. Bespreek hierbij: wanneer is een MDO passend, hoe betrekken we de patiënt en zijn de afspraken over verantwoordelijkheden en opvolging helder? Zo helpt het kader om bestaande samenwerking verder te verbeteren.

Praktijkwijzers

Twee praktijkwijzers helpen zorgprofessionals afwegen wanneer een MDO passend is en hoe zij afspraken maken over de uitvoering. Ze geven praktische handvatten voor toepassing hiervan in de praktijk.