'Je proeft ook de onrust'

Esther Groenewegen werkt bij Rijndam Revalidatie als fysiotherapeut op de afdeling Dwarslaesie-Heelkunde. Ze vertelt welk effect de corona-uitbraak heeft op haar dagelijkse werk en wat het met haar patiënten doet: ‘De patiënten waarderen het enorm dat de klinische zorg doorgaat, maar je proeft ook de onrust.’

Hoe beïnvloedt de corona-uitbraak jouw werk?

‘Ik werk op de kliniek en op de polikliniek. Voor klinische revalidatie zijn we open, dus mijn werk op de kliniek gaat gewoon door. Maar voorlopig zijn er geen poliklinische consulten en behandelingen in de instelling. De poliklinische behandelingen doen we nu via videobellen - FaceTalk gebruiken we veel - of telefonisch.’ 

Wat merk je er in de kliniek van?
‘We zeggen wel eens tegen elkaar dat je binnen de muren van de kliniek bijna vergeet dat de wereld op z’n kop staat. Maar natuurlijk zijn er wel dingen waar we rekening mee moeten houden. Zo kunnen groepsbehandelingen die we eerst voor 10 à 12 mensen tegelijk gaven echt niet meer. Nu doen we dat met max. vier personen. En behandeltechnieken waarbij aerosolen makkelijk verspreiden zoals huffen, hoesten of comprimeren doen we nu alleen nog op de kamer van de patiënt, waarbij we onszelf goed beschermen. Maar daarbuiten proberen we zoveel mogelijk die anderhalve meter te waarborgen.’

Wat vinden je patiënten van de hele situatie?
‘De patiënten waarderen het enorm dat de klinische zorg doorgaat en dat we nog steeds werken aan hun doelen. Maar je proeft ook de onrust. Onze patiënten zijn kwetsbaar. Ze weten heel goed dat als ze getroffen worden door corona dat dat forse gevolgen voor ze kan hebben. Sommige patiënten spreken hun angst of zorgen uit, bij anderen merk je vooral dat ze niet lekker in hun vel zitten. Maar er is ook zoveel voor ze veranderd: ze krijgen geen bezoek meer, hebben geen weekendverlof en worden twee keer per dag getemperatuurd. Er zijn ook patiënten die er zo onrustig van worden dat ze vervroegd met ontslag gaan. Gelukkig hebben we sinds kort wel raambezoeken met familie. En de tafels staan echt vol met kaartjes!’

‘Bij sommige patiënten, denk aan mensen met een hoge dwarslaesie of mensen die al longfunctieproblemen hebben, krijgen ademhalingsoefeningen nu extra aandacht. Dit zijn oefeningen waarbij bijvoorbeeld lucht ‘gestapeld’ wordt of IMT training. Er zijn ook patiënten die niet in hun elleboog kunnen hoesten en dan gaan we kijken hoe ze toch op een verantwoorde manier kunnen hoesten.’

Hoe is het voor jou om op deze manier te werken?
‘In het begin was er onrust, er veranderde veel, ook in de zorg naar de patiënt toe. Maar nu is er binnen Rijndam een heel helder beleid en dat geeft rust. Een paar keer per week worden we via een informatiebulletin op de hoogte gehouden van het beleid en de meest recente afspraken. Dat voelt prettig. Om mijn eigen gezondheid maak ik me echt geen zorgen. Om de gezondheid van mijn patiënten daarentegen wel.’

Is je contact met de patiënten veranderd?
Ik werk in deze periode soms ook in de weekenden, zodat er een therapeut aanwezig is. Ik ga met de mensen mee naar buiten, ik open de oefenzaal zodat ze iets te doen hebben of ik maak gewoon een praatje. Dat wordt erg gewaardeerd. Het is fijn dat ik op die momenten het verschil kan maken voor ze. Je leert de patiënt toch ook op een andere manier kennen. En we hebben nog nooit zo’n goede teambuilding gehad als de afgelopen weken! Iedereen staat heel erg voor elkaar klaar en springt bij waar dat kan. Zo helpen we regelmatig de verpleging een handje bij de zorg of bij het eten. Echt een verrijking om zo een kijkje in elkaars ‘keuken’ te kunnen nemen. Je krijgt toch ook meer begrip voor elkaar. Ja, als team doen we dit mooi.’

Wat kun je straks, in de post-coronatijd, vasthouden denk je?
‘Sommige afspraken kunnen we in de toekomst misschien wel telefonisch blijven doen. Bijvoorbeeld voor mensen die in de laatste fase van hun poliklinisch traject zitten. Zij hebben vaak alleen nog een vinger aan de pols nodig. Bij andere mensen denk ik juist, nu ik ze al weken niet meer in de polikliniek heb gezien, dat het goed is om ze weer fysiek te zien. Zeker de oudere patiënt vindt dat videobellen toch lastiger. Op afstand is het heel lastig om te beoordelen of iemand zijn oefeningen goed doet. Ik los dat zoveel mogelijk op door de thuiszorg of een partner te vragen een filmpje te maken zodat ik feedback kan geven, bijvoorbeeld op het looppatroon. Zelf maak ik ook filmpjes met instructies die ik toestuur.’

Worden patiënten nu minder snel opgenomen of mogen ze misschien eerder naar huis?
We kijken nu juist hoe we een patiënt met de indicatie klinische revalidatie zo snel mogelijk kunnen opnemen. Dit doen we om ziekenhuizen zoveel mogelijk te ontlasten. En patiënten worden ook niet eerder naar huis gestuurd. Wel kijken we kritisch of naar huis gaan al mogelijk is om zo doorstroom te houden, maar dit zal nooit gebeuren als het onverantwoord is.’

Revalideren er inmiddels al post-COVID patiënten in Rijndam?
‘De eerste patiënten zijn opgenomen. Die hebben in het ziekenhuis op een corona-afdeling of op de IC gelegen. Deze patiënten worden behandeld volgens een zorgpad dat opgesteld is door een aantal revalidatieartsen en therapeuten vanuit Rijndam, waarbij de aanbevelingen vanuit het KNGF zijn meegenomen. Het zorgpad blijft in ontwikkeling. Nu staat er bijvoorbeeld in dat een post-COVID patiënt zes weken opgenomen wordt en dan met ontslag gaat. Maar met de eerste patiënten lijkt het mee te vallen, dus die periode kan misschien wel verkort worden tot drie weken.’

Ga jij ook met post-COVID patiënten werken?
‘Nee, dat is in principe niet de bedoeling. Tenzij het nijpend wordt natuurlijk. Ik hoop dat het niet nodig is, dat zou een goed teken zijn.‘

Trefwoorden: