‘Bij Tour 66 is het leven van de patiënt het uitgangspunt’

Wie ontwikkelt de meest kansrijke beweegzorginterventie? Het KNGF begeleidde 8 (samenwerkingsverbanden van) fysiotherapiepraktijken met het ontwikkelen van een beweeginterventie. Het programma werd afgesloten met een presentatie aan een jury. Fysiotherapeut Sophie Janssens (32) is ‘blij verrast’ dat Tour 66 als 'winnaar' uit de bus kwam. ‘Vaak willen mensen best meer bewegen, maar ze vinden het ook een beetje spannend’.

Compliment!

De initiatiefnemers van Tour 66 waren eigenlijk helemaal niet zo bezig met winnen. En dan: de eerste prijs! ‘Het was net Hollands Next Top Model’ vertelt Sophie. ‘We moesten naar voren komen en kregen een voucher. Wat een compliment! Dit is zo’n mooie erkenning voor een project waarin we geloven en waarin we – ook naast onze banen – veel tijd hebben gestoken.’

Wat is Tour 66 voor een project?
‘Een beweegprogramma dat inactieve ouderen stimuleert om een duurzame, actieve leefstijl te ontwikkelen en die ook vol te houden. We werken in de Amsterdamse wijken Westerparkbuurt, Bos en Lommer en de Baarsjes. Bij veel deelnemers is sprake van comorbiditeit. Vaak hebben ze ook problemen op sociaal maatschappelijke gebied. Deze groep denkt niet als eerste aan fysiotherapie als oplossing voor hun problemen – en als ze er al aan denken is hun hulpvraag vaak pijn-gerelateerd: kunt u mij van deze klacht afhelpen? Als fysiotherapeut vind ik het mooi om dan te kijken: hoe kan ik u nu echt helpen?’

Hoe komen die mensen bij een fysiotherapeut terecht?
‘Ik werk in een eerstelijns praktijk met een breed netwerk, waarin huisartsen, praktijkondersteuners, ggz, welzijnscoaches, sportcoaches en paramedici nauw met elkaar samenwerken. Een groep mensen klopte telkens opnieuw aan met lichamelijke klachten. Maar als je beetje doorvroeg, bleken die pijntjes niet het grootste probleem te zijn. Ze waren vooral bang dat ze hun zelfstandigheid kwijt zouden raken. Als je voorbijgaat aan die onderliggende angst, blijven ze terugkomen. Zo ontstond het idee om een brug te slaan tussen sport, zorg en welzijn en Tour 66 te ontwikkelen.’

Werken er alleen fysiotherapeuten in het project?
‘Nee, we werken met een multidisciplinair team. Als het nodig is, kunnen we bijvoorbeeld ook een diëtiste inschakelen of een psychotherapeut om patronen te doorbreken of op te bouwen. De fysiotherapeuten nemen het bewegingsprogramma voor hun rekening.’

Hoe ziet zo’n programma eruit?
‘We werken met groepen van acht tot twaalf deelnemers. Vaak willen mensen best meer bewegen, maar ze vinden het ook een beetje spannend. We beginnen dus laagdrempelig, bijvoorbeeld met een wandeling door de wijk. Zo creëren we vertrouwen, zowel in de groep als in de eigen mogelijkheden. Vervolgens ondernemen we allerlei activiteiten. Tafeltennis, jeu-de- boules, zwemmen of dansen voor senioren – net waar de deelnemers zelfs zin in hebben. We gaan ook langs bij sportaanbieders in de wijk. In Amsterdam is veel te doen voor senioren, maar mensen vinden het lastig om de eerste stap te zetten.’

Hoe zorgen jullie dat ze deze stap toch zetten?
‘Door aan te sluiten bij hun interesses. We laten mensen zo veel mogelijk zelf bepalen wat we gaan doen; dit stimuleert ze om er na Tour 66 mee door te gaan. Ook vragen we alle deelnemers: wat wilt u graag bereiken? Een doel motiveert mensen om in beweging te komen. Een voorbeeld. Een van de deelnemers was naar ons doorverwezen door zijn huisarts. Deze man had allerlei fysieke kwalen: hart- en vaatziekten, diabetes, overgewicht. Zelf had hij daar eigenlijk niet zo’n last van. Met alle medicijnen die hij kreeg, kon hij de klachten redelijk onderdrukken. Hij was dus helemaal niet zo gemotiveerd om mee te doen, totdat ik hem vroeg: “Is er misschien iets wat u niet meer kunt, maar wel heel graag zou willen?”. Hij moest even nadenken en zei toen: “Ik zou het geweldig vinden om met mijn kleinzoon naar het voetbalveld te fietsen en te kijken naar zijn wedstrijd.” Met dat doel voor ogen is hij in Tour 66 aan de slag gegaan.’

En?
‘Het is hem gelukt!’

Wat is de rol van de fysiotherapeut binnen zo’n beweeggroep?
‘We focussen dus niet zozeer op – bijvoorbeeld – de artrose in de linkerknie, maar op: waar beleeft u plezier aan in het leven? Wat wilt u graag weer kunnen? Als fysiotherapeut stappen we dus uit de rol van behandelaar. We houden ons niet bezig met ziekte en zorg, maar met gezondheid en gedrag. Maar we zijn wél deskundig op gebied van beweging. Daardoor durven deelnemers dingen uit te proberen die ze anders nooit zouden doen. Samen met ons verleggen ze hun grenzen.’

Hoe vind jij deze ‘nieuwe’ rol?
‘Leuk! Vroeger stond de behandelaar – de fysiotherapeut – centraal. Die bepaalde wat er ging gebeuren. Bij Tour 66 is het leven van de patiënt uitgangspunt. Hoe kunnen we met onze kennis zo goed mogelijk aansluiten en mensen motiveren om in beweging te komen? Wat dat betreft is er volgens mij tegenwoordig een belangrijke taak weggelegd voor fysiotherapeuten. De samenleving vergrijst; daar moeten we op aansluiten. Bij oudere mensen staat beweging voor zelfstandigheid. Daar kunnen wij ze bij helpen.’

Het programma duurt 12 weken. Wat zie je in die tijd gebeuren bij de deelnemers?
‘Dat de interventie vooral werkt bij patiënten met chronische, onbegrepen klachten. Zij ervaren hoe ze zelf hun leven een stukje gemakkelijker en leuker kunnen maken. Doordat ze hun grenzen op beweegvlak verleggen, nemen ze op andere gebieden meer initiatieven. Mensen gaan weer zelf hun boodschapjes doen, ze koken weer of brengen een bezoekje aan het buurthuis.’

Wat doet dit met mensen?
‘Bij de intake vragen we deelnemers hun 'ervaren gezondheid' een cijfer te geven. Bij de uitstroom is dit cijfer vrijwel altijd gestegen. Mensen geven aan dat ze beter in hun vel zitten; ze hebben het gevoel dat ze meer grip hebben op hun gezondheid. Sommigen geven ook aan dat de fysieke klachten weliswaar niet zijn afgenomen, maar dat het ‘sociaal bewegen’ wel een fijne afleiding is. Om die reden zijn drie deelnemers op eigen initiatief naar een workshop salsadansen in Osdorp gegaan. Zoiets juichen we bij Tour 66 natuurlijk enorm toe!’

Wat gebeurt er als het programma afgelopen is?
‘Na zes maanden gaan we nog een keertje langs bij de deelnemers en de laatste meting vindt plaats na een jaar. Dan meten we opnieuw de scores en vragen of ze nog steeds lid zijn van de jeu-de-boulesgroep of de zwemvereniging. Als dit niet zo is, willen we graag weten waarom ze het niet volgehouden hebben. Met deze informatie kunnen we het programma aanpassen. Het uiteindelijke doel is tenslotte dat we tot een duurzame verandering komen. Dat is ook wat mensen zelf willen. Deelnemers vinden het heel belangrijk dat ze in de toekomst kunnen blijven doen wat ze gewend zijn.’

Tot slot: heeft het winnen van de prijs nog iets veranderd?
‘Jazeker. Je kunt zo’n mooi idee wel bedenken, maar je zonder financiële middelen ben je nergens. De gemeente en de zorgverzekeraars moeten bereid zijn om erin te investeren. Daar heeft deze prijs ons absoluut bij geholpen. De volgende stap is zorgen dat Tour 66 als een ‘erkende interventie’ wordt geregistreerd bij het Kenniscentrum sport. Als het aan ons ligt, gaan we dit project in meer Amsterdamse wijken implementeren en daarna wat mij betreft ook in de rest van het land. Waarom niet? Het werkt!’

Sophie Janssens doet Tour 66 samen met fysiotherapeuten Maartje Kuijpens en Marja Peltenburg. Meer informatie vind je op de website van HEALTH TOUR Amsterdam.

Lees ook: 24-04-2018: Beweegzorginterventie Tour 66 wint prijs

Trefwoorden:

Leden kunnen reageren

Word lid om hierop te kunnen reageren of log hier eerst in als u al lid bent.