25 januari 2024

Veelgestelde vragen valpreventie

Met dit overzicht willen we je antwoord geven op de vragen die leven onder therapeuten.

  1. Wat is het Landelijk Programmaplan Valpreventie? 

In 2021 is valpreventie als speerpunt opgenomen in het coalitieakkoord. Op grote schaal uitvoeren van effectieve valpreventieve activiteiten voor ouderen met een verhoogd valrisico is essentieel. Niet alleen om de zelfredzaamheid van ouderen te behouden, maar ook om de druk op de zorg te verminderen. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), heeft hiervoor een Landelijke Programmaplan Valpreventie vormgegeven. Dit is gedaan met centrale ondersteuning van VeiligheidNL. Het KNGF en de NVFG zijn nauw betrokken bij dit programmaplan. Doelstelling van het Landelijk Programmaplan Valpreventie is dat er jaarlijks: 

  • Ca. 500.000 ouderen een valrisicotest krijgen. 
  • Ca. 125.000 ouderen met een verhoogd valrisico een screening/valrisicobeoordeling krijgen. 
  • Ca. 90.000 ouderen met een verhoogd valrisico een effectief valpreventieve beweeginterventie volgen. 

Met het Landelijk Programmaplan Valpreventie implementeert VWS de nieuwe wereldrichtlijn valpreventie via de ketenaanpak valpreventie.  

  1. Wat is de ketenaanpak valpreventie? 

De ketenaanpak valpreventie geeft inzicht in welke stappen een oudere doorloopt en hoe men valpreventie samen met de juiste professionals implementeert.  

Valpreventie kent vier stappen: 

  1. Opsporen: de ketenaanpak begint met het opsporen van ouderen (thuiswonende 65-plussers) met een valrisico (laag, matig, hoog) met behulp van de valrisicotest. Deze vindt plaats in het sociaal domein en in het zorgdomein. 

  1. Valrisicobeoordeling/screening: ouderen die een hoog valrisico hebben (vanuit de valrisicotest) screenen we met de Valanalyse op aanwezige valrisicofactoren. Met behulp van deze valrisicobeoordeling kunnenzorgprofessionals op maat adviezen en interventies geven. 

  1. Interventies: de interventies zijn gericht op het verminderen van de risicofactoren voor vallen. Een effectieve valpreventie-aanpak bevat altijd een valpreventieve beweeginterventie. Ouderen in de matig en hoog risicogroep krijgen allemaal een beweeginterventie. 

  1. Structureel aanbod: na de valpreventieve beweeginterventie is het belangrijk door te gaan met beweegoefeningen om de verbeteringen in balans, functioneren en spierkracht te behouden. Hierbij is samenwerking met de gemeentes op lokaal en regionaal niveau essentieel.  

Bekijk meer informatie en de infographic Ketenaanpak Valpreventie op de website van VeiligheidNL

  1. Wat is de Valrisicotest en mag ik deze uitvoeren? 

De Ketenaanpak Valpreventie begint met het opsporen van valrisico bij thuiswonende ouderen (65-plussers). Vaak hebben ouderen zelf niet door wanneer ze een grote kans hebben om te vallen. Het is daarom belangrijk dat ze tijdig worden opgespoord. Je kan valrisico opsporen met de Valrisicotest. De Valrisicotest is gebaseerd op de Wereldrichtlijn Valpreventie (2022) en maakt onderscheid tussen een laag, matig of hoog valrisico. De mate van valrisico wordt bepaald op basis van de angst om te vallen en mobiliteitsstoornissen van de oudere, en of en hoe (vaak) de oudere in het verleden is gevallen. En eventueel de 4 meter looptest.  

Zowel professionals uit het zorgdomein als uit het gemeentelijk domein kunnen de mate van het valrisico vaststellen met de Valrisicotest. Dit kan bijvoorbeeld tijdens een consult in de eerstelijns praktijk, in het ziekenhuis (op de spoedeisende hulp of tijdens opname), bij een huisbezoek of via de gemeente bij bijeenkomsten met ouderen.   

Voor de valrisicotest bestaat geen prestatiebeschrijving. Je kunt deze dus niet bij de zorgverzekeraar in rekening brengen. Bekijk meer informatie en de infographic Ketenaanpak Valpreventie op de website van VeiligheidNL. 

  1. Welke valpreventieve beweeginterventies kan ik geven aan de matig valrisicogroep? 

Je kunt een keuze maken uit drie erkende valpreventieve beweeginterventies: Vallen Verleden Tijd, In Balans en Otago (groepsversie).  

Een valpreventieve beweeginterventie kun je ook combineren met andere interventies, zoals voedingsadvies en stimulering van sociale contacten. Een voorbeeld hiervan is het erkende multidisciplinaire en integrale valpreventieprogramma Thuis Onbezorgd Mobiel (TOM). 

Als je een RIVM erkende valpreventieve beweeginterventie wilt geven aan een patiënt die valt in de matig-risico groep, dan moet je een overeenkomst hebben met de gemeente. Gemeentes krijgen zgn. SPUK-financiering voor deze beweeginterventies. We adviseren je om hierbij samen op te trekken met je regionale fysiotherapie organisatie. 
De ouderen in de hoog-risico groep krijgen een valrisicobeoordeling waarin diverse factoren in kaart worden gebracht. Met een beslisboom bepaal je of de oudere een valpreventieve beweeginterventie op basis van de Zorgverzekeringswet (ZVW) krijgt of op basis van financiering vanuit de gemeente (SPUK-financiering).  

  1. Welke valpreventieve beweeginterventies kan ik geven aan de hoog-valrisico groep? 

Als blijkt dat men binnen de hoog-risico groep een valpreventieve beweeginterventie krijgt betaald door de SPUK gelden, dan geldt hetzelfde als bij FAQ 4. Als de oudere een valpreventieve beweeginterventie krijgt in de ZVW, dan bepaalt de zorgverzekeraar welke interventie ingekocht wordt voor de verzekerde. Zorgverzekeraars hadden in 1e instantie aangegeven dat zij het valpreventieve beweegprogramma Otago – individueel gaan inkopen. Echter zijn ze daar terughoudend in geworden omdat de duiding van ZIN geen duidelijke uitspraak doet over welk valpreventief beweegprogramma onder verzekerde zorg valt. Het Zorginstituut is nu gevraagd om op zeer korte termijn te bepalen welke door RIVM erkende valpreventieve beweeginterventie onder de Zvw valt.

Bij een valpreventieve beweeginterventie is het eigen risico van toepassing voor de oudere. Daarnaast kan het zijn dat zorgverzekeraars een verwijzing vragen van de huisarts.  

  1. Hoe breng ik een valpreventieve beweeginterventie in de ZVW in rekening? 

Er zijn voor de valpreventieve beweeginterventie twee nieuwe prestatiebeschrijvingen door de NZa gemaakt, namelijk: 

  1. Intake valpreventie 
    Voordat je de valpreventieve beweeginterventie in de ZVW zelf start, doe je een intake met de oudere om te zien of men gemotiveerd is en of de beweeginterventie geschikt is voor de persoon in kwestie. 

  1. Valpreventieve beweeginterventie (VBI) 
    Met deze prestatiebeschrijving wordt een zgn. bundelbekostiging aangegaan voor de uitvoering van het hele programma van de valpreventieve beweeginterventie. Dus een totaalbedrag voor het programma. Dit totaalbedrag mag je in 12-maandelijkse delen in rekening brengen bij de zorgverzekeraar, zo lang de patiënt onder behandeling is.  
    Fysiotherapeuten zullen zich geschoold moeten hebben in het ingekochte programma.   

Voor de declaraties zijn twee prestatiecodes aangemaakt: 

  • 9120: Intake Valpreventie 
  • 9121: Valpreventieve beweeginterventie Otago  

Voor deze prestatiecodes hoef je geen DCSPH en/of CSI-code te vermelden. Voor beide prestatiebeschrijvingen zijn de tarieven door de zorgverzekeraars nog niet bekend gemaakt. Een en ander zal worden verwerkt in een addendum door de zorgverzekeraars.  

A. Situatie ongecontracteerde valpreventie: Als de zorgverzekeraar nog geen addendum heeft gepubliceerd, dan geldt dit als ongecontracteerde zorg. Je mag dan een patiënt wel behandelen, mits je een verwijzing van de huisarts hebt. Als een patiënt dan bij je komt, geldt het volgende: 

  • Je patiënt heeft recht op een vergoeding uit de basisverzekering (en dus niet vanuit de aanvullende verzekering) 
  • Je zult dan zelf het tarief voor de intake en voor de valpreventieve beweeginterventie moeten bepalen. Let op: de VBI is een bundelbekostiging, dus je zult de kosten van het totale programma moeten berekenen.  
  • Je mag alleen de RIVM erkende programma’s gebruiken als programma voor de beweeginterventie 
  • De VBI mag je dan in 12 gelijke delen maandelijks aan de patiënt in rekening brengen zo lang deze onder behandeling is 
  • Je patiënt brengt vervolgens de factuur in rekening bij de zorgverzekeraar. De zorgverzekeraar zal veelal niet 100% uitkeren aan de patiënt. We adviseren je om dit goed vooraf met je patiënt te bespreken.  

B. Situatie gecontracteerde valpreventie: Indien een zorgverzekeraar wel een addendum heeft uitgebracht, dan gelden de voorwaarden van dat addendum voor je patiënt.  

In dit addendum zal vermeld staan welke beweeginterventie de zorgverzekeraar inkoopt en het tarief voor de intake en de valpreventieve beweeginterventie. Hierin zal de zorgverzekeraar een gevolgde cursus voor de ingekochte beweeginterventie verplicht stellen. Je kunt dan via je EPD de intake en de VBI digitaal factureren met behulp van de bovengenoemde prestatiecodes.   

KNGF zal de fysiotherapeuten die een dergelijke cursus hebben gevolgd, gaan registreren zodat deze informatie voor verwijzers en zorgverzekeraars inzichtelijk is.   

  1. Wat is de valrisicobeoordeling en kan ik als fysiotherapeut de valrisicobeoordeling uitvoeren en declareren? 

In de ketenaanpak wordt er bij de hoog-risico groep een valrisicobeoordeling afgenomen bij de oudere. Hierbij wordt de ouderen gescreend op alle mogelijke risico factoren. Vervolgens wordt de ouderen begeleid bij de verdere aanpak van de aanwezige risicofactoren.  
Het Zorginstituut heeft bepaald dat paramedici deze niet zonder additionele scholing zelfstandig kunnen afnemen. Deze vereiste aanvullende scholing voor fysiotherapeuten moet nog officieel worden vastgesteld. KNGF en NVFG zijn hierover nog in gesprek met VWS, ZiNL en ZN. 

De NZa heeft een prestatiebeschrijving gemaakt voor deze valrisicobeoordeling in de beleidsregel “Overige Geneeskundige Zorg”, waardoor je ook als paramedicus deze zorg kan contracteren en declareren, mits je dus bekwaam en bevoegd bent. Aangezien ook niet-paramedici deze zorg kunnen gaan declareren is er hier sprake van een NZa tarief.   
Het maximumtarief dat is vastgesteld voor 2024 door de NZa is 82,16 euro per uur. Je mag dit per kwartier declareren, waarbij je naar het dichtstbijzijnde kwartier afrondt. Bijvoorbeeld 50 minuten rond je af op 3 kwartieren en 55 minuten rond je af op 4 kwartieren.    
Zorgverzekeraars hebben deze zorg nog niet gecontracteerd. Veel zorgverzekeraars lijken een voorkeur te hebben om dit via de regionale huisartsen organisaties (RHO) te contracteren, daar waar de regionale fysiotherapie organisaties (RFO) ook een reëel alternatief vormen. Hiervoor moet echter zoals gezegd eerst de benodigde scholing voor fysiotherapeuten worden vastgesteld.  

  1. Wat doen KNGF en NVFG bij de uitrol van de ketenaanpak valpreventie? 

KNGF en NVFG zijn nadrukkelijk betrokken bij het landelijk programmaplan valpreventie. Daarnaast tracht het KNGF de regionale fysiotherapie organisaties (samenwerkingsverbanden) in stelling te brengen om de coördinatie van de ketenaanpak valpreventie lokaal en regionaal met gemeenten, huisartsen, zorgverzekeraars te verzorgen voor de fysiotherapeuten in de regio.    
Voor wat betreft de valpreventieve beweeginterventies die op basis van de ZVW mogen worden gedeclareerd, zal het KNGF de fysiotherapeuten die een betreffende cursus hebben gevolgd centraal noteren en deze gegevens koppelen met Vektis, zodat o.a. het digitale declaratieverkeer gefaciliteerd wordt vanuit de EPD’s.

  1. Welke rol heeft jouw samenwerkingsverband/regionale fysiotherapie organisatie? 

De regionale fysiotherapie organisaties spelen een centrale rol bij de regionalisering. Dit houdt in het maken van afspraken met de partners in het gemeentelijk domein en in het zorgdomein. De ketenaanpak valpreventie is een van de belangrijkste thema’s in deze regionalisering. Iedere regio met de bijbehorende gemeenten moet afspraken maken om de coördinatie van welzijn en zorg voor valpreventie op te zetten. Het is dus van groot belang om de lokale opzet zoveel mogelijk in samenwerking met je regionale fysiotherapie organisatie te doen. Zo kun je voorkomen dat je onnodig opnieuw het wiel moet uitvinden en er ongecoördineerde afspraken worden gemaakt met gemeenten, huisartsen, ziekenhuizen, thuiszorg, maatschappelijk werk etc.   

  1. Waar vind ik meer informatie over de ketenaanpak valpreventie? 

VeiligheidNL speelt een centrale rol bij de uitrol van de ketenaanpak en de website van VeiligheidNL bevat een grote hoeveelheid informatie over valpreventie. 

*Antwoorden op veelgestelde vragen zijn onder voorbehoud van wijzigingen